Hereke halılarında, doğa hayranı olan Osmanlı kültürünün özelliklerini gösteren motifler görmek mümkündür. Diğer geleneksel sanatlarımızda olduğu gibi tasavvuf kültüründen gelen sonsuzluk teması önem kazanmıştır. Desenler sonsuzdan gelirmişçesine bordürden halıya girmekte ve diğer bordürden sonsuza doğru girerek kaybolmaktadır. Sonsuzluğu sağlayabilmek amacıyla rapor desenler (değişik ebatlara uygulanan desen) uygulanmıştır. Diğer yöre halılarında bu özellik görülmemektedir. Hereke halısında ortalama 200 adet motif bulunmaktadır. Hereke halılarında kullanılan başlıca motifler lale, gonca gül, yaprak, karanfil, sümbül, gül, badem ve çiçek buketleridir. Çiçekler stilize edilerek ya da doğal şekliyle kullanıldığından çiçeğin değişik şekillerini görmek mümkündür. Hereke halılarında bu kıvrımlı ve stilize edilmiş çiçek motiflerinin yanı sıra, Osmanlı çini sanatı ile etkileşim içinde bulunması sebebiyle özellikle bordür ve ince sularda hatailer (tezhip sanatında belli motif ve kompozisyon üslubuna verilen ad) ve rumiler (Anadolu Selçukluları’nın üsluplaştırdıkları filiz, yaprak ve hayvan motiflerinden oluşmuş dolaşık süsleme) de kullanılmıştır. Kullanılan desenlerin başlıcaları yedi dağın çiçeği, binbir çiçek, kır çiçeği, erik dalı, asmalı lale, zümrüt-ü anka, lalezar, sultanahmed, polonez, kristal, gülseri, gülendam, makber, kuşlu, dağıstan, firuze, bahçesaray, badegül, köşk, şölen, dolmabahçe, buket ve kafkastır. Bütün motiflerin de kendine özgü simgeleri bulunmaktadır. Örneğin; tasavvuftan gelme ejderha deseni nefsi, tavuskuşu deseni ise ruhu temsil etmektedir. Lale sevgi ve barışın simgesidir. Aynı halı içinde birden fazla değişik lale motifi görmek mümkündür. Sümbül; aşk, mutluluk ve bağlılık simgesi olarak kullanılmıştır. Beyaz gül sevgiyi, kırmızı gül aşkı, yabani gül ise hasreti simgelemektedir. Karanfil sevgi ve sadakat simgesidir.
